ธุรกิจ SMEs: ช่องทางการฟ้องร้องคดีละเมิดเครื่องหมายการค้า โดยใช้กฎหมายอาญา

ธุรกิจ SMEs

ช่องทางการฟ้องร้องคดีละเมิดเครื่องหมายการค้า

หลายครั้งที่ผู้ประกอบการธุรกิจ SMEs ประสบปัญหาถูกปลอมเครื่องหมายการค้า แบรนด์ หรือโลโก้ของสินค้า แต่พอจะไปฟ้องร้องบังคับคดีก็เพิ่งจะนึกขึ้นมาได้ว่าเครื่องหมายการค้าของตน ยังไม่ได้นำไปจดทะเบียนเลย ก็เลยไม่รู้ว่าจะไปดำเนินคดีกับผู้ที่มาปลอมเครื่องหมายการค้าของตนได้อย่างไร

การที่เราไม่ได้เอาเครื่องหมายการค้าไปจดทะเบียนไว้กับกรมทรัพย์สินทางปัญญา ก็ยังไม่ถึงกับเป็นการปิดช่องการเรียกร้องสิทธิตามกฎหมายทั้งหมดแต่อย่างใด กฎหมายอาญายังเปิดช่องให้ผู้ประกอบการสามารถนำคดีไปฟ้องศาลเป็นคดีอาญาได้ หากถูกคู่แข่งหรือบุคคลที่สามเอาเครื่องหมายการค้าของเราไปใช้เพื่อให้ลูกค้าหรือประชาชนทั่วไปหลงเชื่อว่าสินค้าที่วางขายนั้นเป็นสินค้าของเรา กฎหมายที่ว่านี้คือ ประมวลกฎหมายอาญามาตรา 272(1) ซึ่งมีโทษจำคุกไม่เกิน 1 ปี หรือปรับไม่เกิน 2,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ

แต่ข้อจำกัดของการนำเอามาตรานี้มาใช้ คือการกระทำที่เกิดขึ้นนั้นจะต้องเป็นการปลอมเครื่องหมายการค้าของเราเท่านั้น ซึ่งหมายความว่าจะต้องเป็นการทำเครื่องหมายการค้าขึ้นใหม่ให้เหมือนกับของเราทุกประการ จะเหมือนเพียงบางส่วนไม่ได้ เพราะถ้าหากเหมือนเพียงบางส่วน ก็จะกลายเป็นการเลียนแบบเท่านั้น ซึ่งกฎหมายอาญาในส่วนนี้ให้สิทธิในการฟ้องร้องเฉพาะกรณีที่เหมือนกันทุกประการเท่านั้น

แม้ว่ากฎหมายอาญาจะมีข้อจำกัดดังกล่าว แต่ในทางปฏิบัติก็ถือว่าได้ช่วยผู้ประกอบธุรกิจ SMEs หลายรายในการปกป้องสิทธิของตนเองได้พอสมควรเลยครับ และเมื่อผู้ประกอบการชนะคดีในคดีอาญาข้อหานี้แล้ว ก็ยังสามารถนำผลคดีไปฟ้องเรียกค่าเสียหายในคดีแพ่งได้อีกด้วย ซึ่งก็ถือว่าทำให้ผู้ประกอบการที่ได้รับความเสียหายได้รับการเยียวยาที่เป็นธรรมแล้ว

นอกจากนี้ การปลอมเครื่องหมายการค้าของเราจะเป็นการปลอมโดยทำให้ปรากฏที่ตัวสินค้า หรือหีบหอ หรือวัตถุที่ใช้หุ้มห่อ หรือรายการแสดงราคา หรือจดหมาย เกี่ยวกับการค้าหรือสิ่งอื่นทำนองเดียวกัน ก็ได้ ถ้าปรากฏการปลอมเพื่อใช้ในลักษณะใด ๆ ที่กล่าวมานี้ผู้ประกอบการธุรกิจ SMEs ก็สามารถดำเนินคดีแก่ผู้ปลอมได้

อย่างไรก็ตามการดำเนินคดีหรือการใช้ประโยชน์จากกฎหมายอาญามาตรานี้ จะต้องรีบดำเนินการภายใน 3 เดือน นับแต่วันที่รู้ว่ามีผู้ปลอดเครื่องหมายการค้าของเรา เนื่องจากกฎหมายมาตรานี้กำหนดไว้ว่า ความผิดดังกล่าวเป็นความผิดอันยอมความได้ ดังนั้น ผู้ประกอบการที่เสียหายก็จะต้องไปแจ้งความหรือฟ้องคดีด้วยตัวเองภายใน 3 เดือน ดังที่ได้กล่าวไปข้างต้น หากพ้นกำหนดนี้ไปแล้ว ก็จะไม่สามารถฟ้องร้องเป็นคดีอาญาได้ หรือจะไปแจ้งความ ตำรวจก็จะไม่สามารถดำเนินคดีได้ ดังนั้น ผู้ประกอบการจึงต้องระมัดระวังและรีบใช้สิทธิของตนเองภายในกำหนดเวลาตามกฎหมายกำหนดนะครับ

บทความโดย ดร.ธนพจน  เอกโยคยะ  นักวิชาการพาณิชย์ ระดับชำนาญการและอาจารย์พิเศษ มหาวิทยาลัยรามคำแหง